KonstitisyonJune 2, 1816

Konstitisyon Ayiti 1816 (Sous Prezidans Pétion)

Anba Alexandre Pétion, konstitisyon sa a ranfòse pouvwa ekzekitif la epi louvri chemen pou tradisyon repibliken an.

Konstitisyon Ayiti 1816 (Sous Prezidans Pétion)

1816-06-02

Preanb

Atik 0

**An non pèp ayisyen an,** nou, reprezantan ki legalman etabli, reyini an Asanble espesyal, vle fikse libète, egalite ak endepandans, epi bay Repiblik la yon gouvènman ki estab e ki konfòm ak bezwen jodia. Se konsa nou dekrete Konstitisyon sa a, anba otorite Prezidan Alexandre Pétion.

TIT I – Sou Dwa ak Devwa

Atik 1

Tout Ayisyen lib ak egal devan lalwa; pesonn pa ka esklav ni prive dwa li san yon jijman legal.

Atik 2

Pwopriyete se sakre e pa dwe vyole; tout atak sou byen lòt moun se krim lalwa pini.

Atik 3

Okenn lwa pa ka retwoaktif ni atake dwa ki garanti pa Konstitisyon an.

TIT II – Konsènan Konstitisyon Repiblik la

Atik 4

Gouvènman Repiblik la konfye bay yon Prezidan, ede pa yon Sena. òganizasyon pouvwa piblik la vize kenbe lòd ak libète.

Atik 5

Teritwa Repiblik d Ayiti divize an depatman, arondisman ak komin, kote lalwa fikse limit yo.

TIT III – Sou Prezidan an

Atik 6

Prezidan Repiblik la egzèse pouvwa ekzekitif la; li eli pou 4 an, epi ka renouvle dapre lalwa, si li gen konfyans piblik ak bon jesyon.

Atik 7

Prezidan an, apre li konsilte Sena a, nonmen ak revoke Minis yo, epi veye sou sekirite andedan ak deyò Leta a.

Atik 8

Prezidan an ka pwopoze lwa bay Sena a; li pwomilge yo apre adopsyon, epi veye pou egzekite yo fidèlman.

Atik 9

Fonksyon Prezidan an ka tounen pou lavi si yo jije sa nesesè pou enterè Repiblik la. Lalwa ap presize modalite yo.

TIT IV – Sou Pouvwa Lejislatif (Sena a)

Atik 10

Sena a fòme ak manm eli pou veye sou prensip konstitisyonèl yo, epi ede Prezidan an sou pwojè lwa.

Atik 11

Senatè yo eli pou sis an; chak de zan, yonn sou twa rantre an eleksyon, jan lalwa presize.

Atik 12

Sena a apwouve oswa rejte pwojè lwa Prezidan an pwopoze, epi li ka pwopoze amandman. Apre adopsyon, yo voye tèks la bay Prezidan an pou sanksyon.

TIT V – Sou Pouvwa Jidisyè

Atik 13

Justis la rann an non Repiblik la; jij yo nonmen oswa konfime pa Prezidan an, dapre lalwa.

Atik 14

Tribinal sivil ak kriminèl, ak kou dapèl ak kasasyon, òganize dapre yon lwa espesyal.

TIT VI – Sou Fòs Piblik la

Atik 15

Lame a etabli pou defann nasyon an ak mentni lòd. Li sou otorite Prezidan an.

TIT VII – Administrasyon ak Finans

Atik 16

Koleksyon taks ak itilizasyon lajan piblik sou siveyans Sena a, ki verifye bon jan jesyon an.

Atik 17

Yon Sekretè Deta pou Finans ede Prezidan an pou mete kanpe bidjè ak dirije zafè finansye.

TIT VIII – Dispozisyon Jeneral ak Tranzisyon

Atik 18

Konstitisyon 1806 la aboli kote li kontredi; Konstitisyon 1816 lan antre an aplikasyon tousuit, eksepte ka lalwa mansyone.

Atik 19

Tout otorite sivil ak militè dwe prete sèman pou respekte Konstitisyon sa a fidèlman ak defann li kont nenpòt vyolasyon.

Atik 20

Fè nan Pòtoprens, le 2 jen 1816, katòzyèm ane Endepandans, sou prezidans Alexandre Pétion ak sanksyon kò lejislatif la ki reyini.